Abdicatie

Terwijl op de Nederlandse televisie koningin Beatrix haar abdicatie bekendmaakte, sprak ik voor het Vlaamse tijdschrift De Leeswolf met Sven Vitse (literatuurwetenschapper en criticus) over de toekomst van het literaire engagement. Sander Bax, eveneens literatuurwetenschapper en criticus, modereerde: ‘Treffender had een van de belangrijkste dilemma’s van het gesprek niet verbeeld kunnen worden: hoe krijg je politiek betrokken experimentele literatuur voor het voetlicht in een samenleving die daar eigenlijk geen oog voor heeft. Een gesprek over politiek in de marge en het verlaten van het reservaat.’

Aanleiding voor het gesprek was de recensie die ik schreef voor De Reactor over Marc Reugebrinks boek Het geluk van de kunst en de reeks essays die Sven Vitse onlangs publiceerde in De Leeswolf (jg. 18, nr. 7-9) over ‘Experiment in crisistijd’.

De volledige tekst van het interview hoop ik binnenkort online te kunnen zetten. Hierbij alvast een kort fragment:

Sven Vitse: Ik vond dat Marc Reugebrink erin geslaagd was op een integere manier de autonome positie van de schrijver ter discussie te stellen. Doorgaans wordt over dit probleem vanuit een superieure cultuurkritische positie gepraat. Ik had het gevoel dat Reugebrink zich expliciet rekenschap gaf van het problematische karakter van die positie. En ik heb de indruk dat jij vindt dat hij daar nog lang niet ver genoeg in ging.

Frank Keizer: Eindelijk kwam ik eens iemand tegen die de vraag stelt of we nog van die autonome positie uit moeten gaan en of we misschien kunnen gaan werken vanuit een andere, heteronome positie. Maar nog voor hij het concreet heeft weten te maken, duiken er alweer ‘oude reflexen’ op.  […]

Behalve over Reugebrink en literaire autonomie spraken we over de toekomst van een linkse, emancipatoire politiek, de expliciete lyriek in mijn bundel Dear world en het denken van Alain Badiou.

Iemand die zo’n positie in mijn ogen wel concreet weet te maken is schrijver en kunstenaar Jack Segbars. Ik besprak, een tijd terug alweer maar nog steeds actueel, zijn boek Inertia, een verslag van een reis naar Palestina in 2009 en 2010 waarin hij de mogelijkheden en grenzen, de parameters kortom, van het artistieke engagement onderzoekt. Dit doet hij tegen de achtergrond van de overweldigende politieke realiteit van het Israël-Palestina-conflict, en de ingewikkelde medeplichtigheid van de kritische kunstenaar daarbinnen, wanneer hij wordt geacht mee te denken en te praten over zijn rol als maatschappelijk medevormgever.

Inertia is daarmee een boek dat bij uitstek gaat over de instrumentalisering van kunst en kunstenaar, en de vraag hoe we deze inbedding van kunst in de samenleving op een niet-instrumentele manier kunnen inzetten. Die vraag is van belang in het licht van de neoliberaal-populistische aanval op de kunst die we de afgelopen jaren hebben gezien, maar zeker ook in het licht van een niet minder problematisch discours: dat van de naoorlogse sociaaldemocratie, inmiddels nagenoeg verdampt, of dat van de ‘creatieve industrie’, waarvoor kunst een vroom vernisje is dat een wezenlijk economische logica verhult.

Segbars probeert te ontsnappen aan het voorgekookte engagement en het profijtelijke idealisme, en maakt komaf met het idee dat kunst, de artistieke verbeelding of een surrogaat zou kunnen zijn voor het politieke. Dat Segbars er desondanks in slaagt niet cynisch te worden en weigert in een reflexmatige kritische stuip te schieten, is knap. Ik hoop dat er meer van dit soort boeken gaan verschijnen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s