006 Laclau en Mouffe – Hegemony and socialist strategy

Aan het lezen omdat het volgens mij nog altijd pertinente lessen bevat voor links. De context van het boek, oorspronkelijk verschenen in 1985, is de crisis van links, dat op dat moment rap dreigt te worden overvleugeld door – wat nu heet – het neoliberalisme. Het socialisme, nu de rol van het historische communisme tanende is en de sociaaldemocratie wankelt, staat op een kruispunt: democratische vernieuwing of op de liberale tour, meegaan met wat Joop den Uyl, een jaartje eerder dan Laclau en Mouffe, de ‘fusie van liberale en bepaalde conservatieve elementen’ noemde. Tegelijkertijd komen er een hoop nieuwe energieën los, progressieve bewegingen schieten uit de grond of krijgen voet aan de grond: antiracisme, feminisme, homo’s, lesbiennes en transgenders die strijden voor seksuele bevrijding, de groene politiek. Ze werden – en worden – door sommigen als splijtend gezien, door anderen als beloftevolle interventies in een vastgeroeste, verlamde politieke strijd. Inmiddels weten we welke kant het opgegaan is. Links is zijn crisis nog niet te boven gekomen, het potentieel van de nieuwe democratiseringsbewegingen bleef potentieel.

Theoretisch biedt het boek een synthese van verschillende elementen: Gramsci vooral, en dan met name zijn concept hegemonie dat (samen met verwante begrippen als articulatie) gepresenteerd wordt als het conceptuele redmiddel voor de beperkingen van de homogene categorie klasse. Maar ook poststructuralistische theorievorming, vooral het inzicht dat identiteiten niet vastliggen, maar worden gecreëerd; ze bestaan niet vooraf, in objectieve zin, maar zijn een politieke uitvinding. Laclau en Mouffe betogen dat deze theoretische inzichten niet moeten worden afgewezen als valse orthodoxie, maar daarentegen de toekomst vormen van links, de kiemen bevatten van de ‘socialistische strategie’ die in de titel beloofd wordt. Bekend verhaal? In grote lijnen wel, en ik neem het boek dan ook vooral door om wat meer finesse te krijgen over de theorie. In de eerste hoofdstuk gaan de auteurs terug naar Rosa Luxemburg, die op 15 januari vermoord werd, maar dan honderd jaar geleden. Een waterscheiding in de geschiedenis van links. Het was het moment dat de sociaaldemocratie haar ware kleuren liet zien. Parallellen genoeg. Komende dagen verder lezen dus, tussen de bedrijven en reizen door.

Wordt vervolgd, onbekend is hoe.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s